.

“ANLAMA TEKNİKLERİ I: OKUMA EĞİTİMİ”, “ANLAMA TEKNİKLERİ II: DİNLEME EĞİTİMİ”

Tarih : 17 Eylül 2012

Yazar : admin - Tüm Yazıları İçin Tıklayınız

Arş. Gör. Ersoy TOPUZKANAMIŞ*

Murat ÖZBAY, Anlama Teknikleri I: Okuma Eğitimi, Öncü Kitap, Ankara 2009.
Murat ÖZBAY, Anlama Teknikleri II: Dinleme Eğitimi, Öncü Kitap, Ankara 2009.

Dil, insan varlığının en önemli ayırıcı vasıflarından biridir. İnsan dille var olur, dille hayata tutunur. Fakat sahip olduğumuz hemen her güzel şeyde olduğu gibi elimizdekinin değerini ancak kaybettiğimiz zaman anladığımız için dilimizin kıymetini de çoğu zaman fark edemiyoruz. Hâlbuki kişi için dil hayatın kendisi demektir. Esasen dil insanın doğumundan önce başlayan iletişimin en önemli aracıdır. Örnek olarak anne karnında başlayan dinleme aslında hayata yönelme davranışı sayılabilir.

Çok çeşitleri olmakla beraber bizim ele aldığımız dil, günlük hayatta derdimizi ifade etmek için kullandığımız, kuralları herkes tarafından kabul edilmiş, ortak öğelerden oluşan bir sistemdir. Bu da ana dili dediğimiz kavrama işaret eder. Ana dili, kişinin ilk olarak annesi vasıtasıyla karşılaştığı ve daha sonra çevresinden edinmeye başladığı bir düzendir. Ana dili bir inceleme ve öğretim alanı olarak temelde anlama ve anlatma faaliyeti olarak ele alınır. Anlama kendi içinde “okuma” ve “dinleme”, anlatma da kendi içinde “konuşma” ve “yazma” olarak ayrıca değerlendirilir. Türkçe eğitimi çok genel olarak temel dil becerileri diye kabul edilen bu dört becerinin üzerine inşa edilir, eğitimde bu dört becerinin geliştirilmesine çalışılır.

Örgün eğitimde Türkçe eğitiminin iyi bir düzeyde olması her şeyden önce iyi bir Türkçe öğretmeni yetiştirilmesine bağlıdır. Zira sınıf ortamındaki şartlar ne olursa olsun onları kullanacak ve yönetecek olan öğretmendir. Bunun için de eğitim fakültelerinin Türkçe eğitimi bölümlerinde nitelikli Türkçe öğretmenlerinin yetiştirilmesinin elzem olduğu aşikârdır.

Fakat ülkemizde bu amaca yönelik yayınların ve ders kitaplarının eksikliği yakın zamana kadar hissedilmekteydi. Bununla beraber bu eksikliği gidermek gayesine yönelik yapılan yayınlar da bu alanda çalışanlar tarafından sevinçle karşılanmaktadır.

Türkçe eğitimiyle ilgili yayınlardan ikisi bu yazımızda üzerinde duracağımız Anlama Teknikleri I: Okuma Eğitimi ve Anlama Teknikleri II: Dinleme Eğitimi adlı kitaplardır.

Prof. Dr. Murat ÖZBAY tarafından hazırlanan her iki kitap da son düzenlenen Türkçe eğitimi lisans programlarına uygun olarak düzenlenmiştir. Malum olduğu üzere eğitim fakültelerinin Türkçe eğitimi bölümlerinde uygulanan programlar birkaç yıl önce yenilenmiş ve okuma, dinleme, konuşma, yazma gibi dil becerilerinin, birbirinden bağımsız derslerde öğretilmesi yolu tercih edilmişti. Bu sebeple okuma ve dinleme eğitimi alanı için de bir ders kitabı ihtiyacı olduğu ilgililerin malumuydu. Bu zamana kadar yazılan Türkçe eğitimi kitaplarında okuma ve dinleme becerileri hep bir bölüm olarak kalmaktaydı ve bu kitaplarda uygulama çalışmalarının eksikliği hissediliyordu.

Ele almaya çalışacağımız ilk kitap “Anlama Teknikleri I: Okuma Eğitimi” başlığını taşımakta ve VII bölümden oluşmaktadır.

I. Bölümde Okuma Kavramı (1-14 s.) başlığı altında okumanın farklı tanımları verilerek kavramsal çerçeve çizilmiş ve okumanın önemi ile okumanın unsurları ve okumanın ilkeleri söz konusu edilmiştir. Okuma yaklaşımları ve okuma sürecinin aşamaları da bu bölüme dâhil edilmiştir.

II. Bölümde Metin Türleri ve Okuma (15-39. s) başlığı altında metin ve türleri konusundaki tanımlar ve yaklaşımlar değerlendirilmiş, farklı metin türlerinde okuduğunu anlama üzerinde durularak metinlerarasılık ve anlam kurma, okuma metinlerinde bulunması gereken özellikler ve metinlerde okunabilirlik konuları ele alınmıştır.

III. Bölümde Okuma Eğitimi (41-90. s) başlığında alanın asıl bilgileri verilmek amacına yönelik olarak okuma eğitiminde etkili olan faktörlere değinilmiş, okuma eğitiminde kelime hazinesinin önemi vurgulanarak okuma güçlükleri konusunda bilgi verilmiştir. Bunlardan başka okuma alışkanlığı, tutumu ve ilgisiyle ilgili bilgi ve çalışmalara yer verilerek konunun alanla ilgili önemi belirtilmiştir.

IV. Bölümde Türkçe Öğretim Programlarında Okuma Eğitimi (91-106. s) başlığı altında ilköğretim birinci ve ikinci kademe seviyelerinde Cumhuriyet döneminde yapılan programlar değerlendirilmiştir.

Okuma Eğitiminde Tür, Yöntem ve Teknikler (107-178. s) başlığını taşıyan V. Bölümde farklı okuma türleri, yöntemleri ve teknikleri hakkında bilgi verilerek örnek metinlerle uygulama çalışmalarına yer verilmiştir.

VI. Bölüm Okuma Eğitiminde Ölçme ve Değerlendirme (179-194. s) konusuna ayrılmış ve akademik bilginin yanında öğretmen adaylarının kullanacakları değerlendirme formlarının örnekleri de bu bölüme konulmuştur.

VII. Bölüm olan Uygulama Çalışmaları (195-230. s) ise yeni program çerçevesinde örnek metinler ve etkinlikleri içermektedir.

Kitapta okuma becerisi akademik bir bakış açısıyla ele alındığı gibi 29 adet örnek metin konularak, dil öğretiminin bir bilgi değil beceri ve alışkanlık dersi olduğu görüşüne uygun şekilde, öğretmen adaylarına ve öğretmenlere hem öğrenmelerini kolaylaştırmak konusunda hem de yapacakları uygulamalar konusunda yardımcı olmak istendiği görülmektedir.

Ele almaya çalışacağımız ikinci kitap ise “Anlama Teknikleri I: Dinleme Eğitimi” başlığını taşımakta ve VII bölümden oluşmaktadır.

Beyin, Dil Becerileri ve Bellek (1-46. s.) başlığını taşıyan ilk bölümde beynin yapısı, bölümleri, fonksiyonları ele alınarak dil becerileriyle beyin arasındaki ilişkiye temas edilmiştir. Bundan başka bellek konusunda bilgi verilerek bellek türleri ve bölümleri, kodlama süreçleri, unutma gibi konular ele alınmıştır.

II. Bölümde Dinleme Becerisi (47-68. s) başlığı altında dinleme ve işitmenin birbirinden farkı, dinleme süreci, dinlemenin diğer dil becerileriyle ilişkisi konularına girilerek dinlemenin günlük hayatımızdaki yerine değinilmiştir.

Dinleme Eğitimi (69-90. s) başlığını taşıyan III. Bölümde ise dinleme becerisinin nasıl geliştirileceği, eğitim sürecinde yapılacaklar, kullanılacak materyaller hakkında bilgi verilmiş, dinleme becerisinin Türkçe eğitimi programlarındaki yeri vurgulanmıştır.

IV. Bölümde Dinleme Türleri ve Eğitimi (91-156. s) başlığı altında ayrıştırıcı, iletişimsel, estetik, bilgi için ve eleştirel dinleme türlerine göre nasıl bir eğitim verilmesi gerektiği ve kullanılabilecek yöntem ve teknikler hakkında bilgi verilmiş ayrıca örnek metinlerle uygulama çalışmalarına da yer verilmiştir.

V. Bölümde Dinlemeyi Etkileyen Faktörler (157-176. s) başlığında dinleyiciye, konuşmacıya, içeriğe, ortama, dinleme-anlama hızına, dinleme süresine bağlı faktörler ele alınarak bu faktörlerin dinlemeyi nasıl etkilediğine ve bu durumlarda ne yapılması gerektiğine temas edilmiştir.

VI. Bölümde Dinleme Eğitiminde Ölçme ve Değerlendirme (177-192. s) başlığı altında yeni Türkçe öğretim programına göre dinleme becerisinin nasıl değerlendirilmesi gerektiği konusunda bilgi verilmiş ayrıca değerlendirme formu örnekleri konulmuştur.

VII. Bölümde ise Uygulama Çalışmalarına (193-240. s) yer verilmiştir.

Tanıtmaya çalıştığımız her iki kitap da Türkçe öğretimi alanındaki boşluğu doldurmaya yönelik olup konuyla ilgili doyurucu bilgiler ve yararlı uygulama örnekleri içeren çalışmalardır.

Dil becerileri, sadece Türkçe, edebiyat ve sınıf öğretmenlerinin değil herkesin kazanması gereken becerilerdir. Günümüzde her gün bir bilgi yığınıyla karşılaştığımız gerçeği düşünüldüğünde okuma ve dinleme becerilerinin önemi bir kez daha görülecektir. Bunun yanında hemen her gün televizyon kanallarında seyredilen tartışma programlarında kişilerin birbirlerini anlamadan, dinlemeden konuştukları ve tartışmanın hemen hiçbir sonuca ulaşmadan bittiği de maalesef bir gerçektir.

Prof. Dr. Murat ÖZBAY tarafından lisans eğitimine yönelik hazırlanan Anlama Teknikleri I: Okuma Eğitimi ve Anlama Teknikleri II: Dinleme Eğitimi kitaplarının öğretmen adaylarının yetiştirilmesinde faydalı olacağı ümidiyle daha iyi anlayan ve daha iyi anlatan bireyler yetiştirilmesine katkı sağlamasını bekliyoruz.

Ayrıca çalışmalarının devamını beklediğimiz hocamız Prof. Dr. Murat ÖZBAY’a bu kitapları için teşekkür ediyoruz.

* Gazi Üni. Gazi Eğt. Fak. Türkçe Eğt. Böl. ersoytopuzkanamis@gmail.com

TÜBAR-XXVII-/2010-Bahar/Yayın Tanıtım

Okuyucu Yorumları
Yorumunuz

Kategorilerimiz

Son Eklenen Makaleler

Editörün Seçtikleri

Makale Yazan Son Yazarlarımız


Fatal error: Call to undefined function userphoto_the_author_photo() in /home4/yenimaka/public_html/makale.com.tr/wp-content/themes/makale/sidebar.php on line 67